جام باشگاه‌های کتابخوانی زمینه‌ساز چیست؟

یک نویسنده کودک و نوجوان گفت: آشنایی کودکان و نوجوانان با مقولات تازه و نو در جام باشگاه‌های کتابخوانی، صددرصد برای آنها جذابیت دارد و اگر متوجه شوند، کتابخوانی فضای این آشنایی را برای آنها فراهم می‌کند، جذب آن خواهند شد.

عزت‌الله الوندی نویسندۀ ادبیات کودک و نوجوان که به مناسبت جشن تولد باشگاه‌های کتابخوانی به شهر رشت سفر کرده بود، با اعلام این مطلب گفت: حداقل کاری که باشگاه‌های کتابخوانی می‌تواند انجام دهد، قراردادن بچه‌ها در مسیر کتابخوانی است و اگر فضای رقابتی وجود داشته باشد، انگیزه پیدا می‌کنند و لایۀ زیرین این انگیزه، ترویج کتابخوانی است.

او با اشاره به استقبال مسؤولان و کودکان و نوجوانان شهر رشت از برگزاری جام باشگاههای کتابخوانی تصریح کرد: استقبال کودکان و نوجوانان از آیین گشایش جام باشگاهها خیلی خوب بود؛ من و آقای توزنده‌جانی با بچه‌ها دربارۀ کتابخوانی حرف زدیم و داستان خواندیم. ایشان داستان ناتمامی برای بچه‌ها خواند و از آنها خواست که آن را کامل کنند، این بخش از برنامه خیلی مورد توجه بچه‌ها قرار گرفت.

الوندی دربارۀ حضور نهادهای مرتبط با کتابخوانی در جشن تولد باشگاه‌های شهر رشت،گفت: در این برنامه نماینده‌هایی از نهاد کتابخانه‌ها، ادارۀ ارشاد، آموزش و پرورش، کمیسیون فرهنگی شورای شهر رشت و صنف کتاب‌فروشان حضور داشتند که حامیان اصلی جام باشگاههای کتابخوانی در این شهر هستند.

او با اشاره به کتابگردی کودکان و نوجوانان در شهر گفت: ما ابتدا به کتابفروشی «جنگل» شهر رشت رفتیم که در آنجا از کودکان و نوجوانان استقبال گرمی شد و خیلی از آنها کتاب خریدند. سپس از طریق نهاد کتابخانه‌های عمومی شهر رشت، به کتابخانۀ «باران» رفتیم که مختص کودکان و نوجوانان بود و طراحی مناسب و منابع خوبی داشت.

الوندی دربارۀ ماهیت تشویقی برگزاری طرح‌های ترویجی نظیر جام باشگاه‌های کتابخوانی گفت: وقتی اعضای باشگاه‌های کتابخوانی با دیگر همکلاسی‌های خود تبادل نظر می‌کنند، اثر غیرمستقیم اما انکارناپذیری بر ترغیب آنها به کتابخوانی خواهد داشت.

جام باشگاههای کتابخوانی اسفند ماه سال جاری، همزمان با معرفی پایتخت کتاب ایران، برگزیدگان خود را خواهد شناخت.

حمایت از طرح ها یا یکسان سازی ایده ها؟!

طرح راه اندازی باشگاه های کتابخوانی کودک و نوجوان، طرحی برخواسته از دل چشم اندازهای پایتخت کتاب و ایده های دست اندرکاران دفتر مطالعات است. ۱۵ شهر داوطلب شدند میزبان برگزاری کارگاه ها باشند و معلمان، مربیان، کتابداران، ناشران، کتابفروشان و سایر علاقمندان شهرشان به تشکیل باشگاه ها را حمایت کنند.

ندا موحدی پور، عضو شورای مدیریت خانه کتابدار کودک و نوجوان:

اول می خواستم یک راست بروم سر اصل مساله ای که می خواستم مطرح کنم. بعد از نوشتن یک پاراگراف حس کردم چگونگی ایجادشدن این مساله خود روایتی است که نه تنها به شنونده که به من نویسنده هم نگاهی دوباره می دهد تا دریابم چرا به بیان چنین مساله ای می پردازم. گاهی وقت ها روند شکل گیری یک مساله، اصل ماجرایی می شود که می خواهی به آن بپردازی.
در روزهایی که درگیر پژوهشی درباره سازمان های غیر دولتی بودم و بررسی روند شکل گیری و اداره ی این نهادها آرام و قرار از من گرفته بود به کتابی از محمد یونس برنده جایزه صلح نوبل سال ۲۰۰۶ برخوردم. مرور این کتاب و مقالات گوناگون درباره چگونگی و چرایی شکل گیری سازمان های غیر دولتی ذهن مرا درگیر موضوع عجیب تری کرد و سبب شد تا سفری به هند داشته باشم و از نزدیک تعدادی از نهاد های غیردولتی را ببینم و با آنها گفت و گو کنم.

در اولین نگاه مهمترین نکته ای که جلب توجه می کرد شیوه های یکسان اداره و کسب درآمدشان بود ! محصولات و خدمات یکسان. آموزش های یکسان برای کسب مهارت های یکسان.

شرکت در برخی دوره های داخلی و خارجی سازمان ملل، درگیر شدن با پروژه های تعریف شده از سوی آن که اسناد و مدارک یکسان با اسلوب فکری یکسانی را طلب می کرد و مرور برخی جایزه های بین المللی مانند آساهی، بیشتر مشاهده مرا تقویت کرد.

اینکه قاعده کیفی مشخص و متعینی از سوی این سازمان های بین المللی، مبنای هدایت سازمان ها قرار می گیرد. شیوه مشخصی از فکر کردن و مستند سازی را در همه جای جهان رواج می دهد. در این پروژه یکسان سازی، من در مقام کارمند سازمان و نماینده های آن که باید برای پیش برد اهداف سازمان همین روش ها را پی بگیرم. در مقام سازمان های حمایت شونده هم که تکلیف روشن است باید برای دریافت حمایت ها یا ارتباطات قوی برقرار کنم یا دقیقا به همان شیوه فکر کنم و به همان شیوه پروژه طراحی کنم. بنابراین به زنجیره وسیعی از طرح ها و پروژه های یکسان در جهان می رسیم، که عده ای با کارایی بالا در این پروژه ها مشغول به کار هستند. این پروژه ها حتما تاثیرات گسترده ای دارند.

سه سالی هست که دفتر مطالعات و برنامه ریزی فرهنگی و کتابخوانی وزارت ارشاد با درایت جناب آقای علی اصغر سیدآبادی، طرح هایی را برای ترویج کتابخوانی در کشور راه اندازی کرده است. جشنواره تقدیر از مروجان کتابخوانی – چه فرد باشید و چه نهاد – روستای دوستدار کتاب و انتخاب شهری به عنوان پایتخت کتاب در کشور. طرح راه اندازی باشگاه های کتابخوانی کودک و نوجوان، طرحی برخواسته از دل چشم اندازهای پایتخت کتاب و ایده های دست اندرکاران دفتر مطالعات است. ۱۵ شهر داوطلب شدند میزبان برگزاری کارگاه ها باشند و معلمان، مربیان، کتابداران، ناشران، کتابفروشان و سایر علاقمندان شهرشان به تشکیل باشگاه ها را حمایت کنند.

از این زمان بود که دوستان نویسنده، پژوهشگر و مروج کتابخوانی با هماهنگی این دفتر عازم شهرها شدند. تا با این داوطلبان گفت و شنودهایی داشته باشند. گفت و گوها و بحث هایی درباره خواندن، خواندن های فردی و جمعی، موانع و راهکارهای خواندن، چرا ترویج خواندن، باشگاه کتابخوانی چیست و…

شرکت کنندگان با سوابق و تجربه های مختلفی هستند. تفاوت سطح محسوس مابین شرکت کنندگان یک شهر، دخیل بودن عوامل پیچیده ی بسیاری را نشان می دهد. از آن جمله می توان دسترسی به شبکه های مجازی و البته توزیع نه چندان مناسب اطلاعات، انگیزه های پرقدرت درونی و شخصی، میزان فعال بودن هم زمان انواع موسسات دولتی و غیر دولتی در نتیجه چند قطبی شدن تاثیرات اجتماعی و فعال بودن هم زمان نقش های موثر در این پدیده اجتماعی را نام برد. مسلما تهیه لیستی از این عوامل و بررسی عمیق تر هر کدام از موارد می تواند در طراحی پروژه های آینده اثرگذار باشد، اما مساله اصلی این نوشته را با پرسشی پیش می برم. فرای دانستن اینکه دانش حوزه ای مشخص، لازم است با روش و فرآیند صحیح آموزش داده شود، فضای خلق تجربه های ناب، چگونه و در کجا ایجاد می شود ؟! چگونه این فضا حفظ می شود ؟! چگونه بارور می شود ؟! بارها و بارها دیده ایم فرای دانستن های بسیار، ایده هایی ناب در تقاطع زمان-مکان خلق شده اند، پس در تعریف پروژه های این چنینی چگونه در عین حفظ بکر بودن تجربه هایشان، باید انتقال دانستگی هم رخ بدهد ؟! اساسا چقدر به این موضوع توجه می شود ؟!

طرحی تعریف می شود به جاهایی از سرزمین مان یا جهان سرک می کشیم، آموزش هایی می دهیم و برمی گردیم. جنس این آموزش ها چیست ؟ انتقال صرفا دانشی نو یا جرقه و انگیزه ای برای آغاز مسیری جدید ؟ معیارهای پایش ما برای پایداری پروژه ها چیست ؟ اینکه دانشی به درستی انتقال یافته است یا اینکه آیا آغازی صورت گرفته است ؟ و اگر آغازی صورت گرفته چگونه مسیری است مسیری تکراریِ مسیر آموخته شده یا چیزی فرای آن ؟!

دوباره با خود تکرار می کنم آیا توانستم در این طرح به انگیزه درونی فردی یا جرقه ای برای حرکتی کمک کرده باشم ؟! و برای پاسخ دادن به این پرسش فردی، باید به چارچوب طرح، در ایجاد امکان هایی برای حرکت های بعدی، اندیشید. چقدر از پروژه های فرهنگی و اجتماعی که طراحی می کنیم امکان های بروز را تقویت می کند؟! امکان هایی که ما برای آن ها برنامه ریزی نکرده ایم. “دقیقا همان هایی که برنامه ریزی نکرده ایم.”

الگوی سازمان های جهانی و جایزه ها ما را ترغیب می کنند به تکرار الگو، همان ساختار، همان نتیجه و یکسانی و انبوهی پروژه ها !

برای نجات از انبوهی پروژه های امروز و تشابه آن ها، به نوآوری تکیه می کنیم. اما فراموش نکنیم ماهیت واژه نوآوری در همین بستر یکسان سازی، می شود شتاب تکرار طرح ها در مقیاس جهانی و صرفا بلعیده شدن مفاهیم !

طرح باشگاه های کتابخوانی با امید و شوق ساختن فضایی کمتر دستکاری شده توسط متخصصان، شروع شده است. همین خواستن شروع خوبی می تواند باشد. طرح باشگاه ها را دارای زوایای تقریبا باز و پویا می توان دانست تا کمک کند چارچوب تعریف چنین پروژه هایی اساسا بر بستر گوناگونی و عدم قطعیت نتایج و روند حرکتی آن ها قرار بگیرد.
منبع: لیزنا

ترویج کتابخوانی درجام باشگاه‌ها

درحال‌حاضر، هزار و ۵۰۰ باشگاه با حدود ۱۸هزار عضو در این شهرها تشکیل شده است. مطابق تعریف ما، حتما باید افراد آموزش‌دیده‌ای، باشگاه‌ها را تشکیل می‌دادند؛ بنابراین باید افرادی را در این شهرها آموزش می‌دادیم و اولین کار این بود که در هر شهر، بین ۲۰ تا ۳۰ نفر را ثبت‌نام کنند و با این دید در کلاس‌های آموزشی شرکت کنند که بعدا باشگاه کتابخوانی تشکیل بدهند.

علی اصغر سیدآبادی مدیر کل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی و کتابخوانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفتگو با روزنامه وقایع اتفاقیه جزئیات طرح جام باشگاه های کتاب را مطرح کرد که در ادامه می آید:
***

بنفشه محمودی: جام باشگاه‌های کتابخوانی کودک و نوجوان، عنوان پدیده جدیدی است که در نخستین روز هفته کتاب جمهوری اسلامی، با حضور معاون امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در شهر نیشابور به اهالی فرهنگ معرفی شد.
ایده اولیه «جام باشگاه‌های کتابخوانی کودکان و نوجوانان» از یکی از برنامه‌های ارائه‌شده در شهر نیشابور برای انتخاب پایتخت کتاب، الهام گرفته شده است. درباره چگونگی شکل‌گیری این جام و فعالیت‌های باشگاه‌های کتابخوانی کودکان و نوجوانان، با علی‌اصغر سیدآبادی، مدیر کل دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگی و کتابخوانی، در دفتر کارش گفت‌وگویی انجام داده‌ایم. سیدآبادی معتقد است که این جام، بیش از هر چیز، بر ترویج کتابخوانی تأکید دارد، نه کمیت و تعداد باشگاه‌های کتابخوانی. این گفت‌وگو را در ادامه بخوانید:
ایده اولیه جام باشگاه‌های کتابخوانی چگونه شکل گرفت؟
در میان برنامه‌هایی که در شهر نیشابور برای نامزدی پایتخت کتاب اعلام شده بود، قرار بر این بود که در کلاس‌های یک مدرسه، کتابخانه‌های کلاسی تشکیل شود و دانش‌آموزان، کتاب‌هایی را بخوانند و درباره آنها گفت‌وگو کنند. این ایده به نظرم مناسب آمد و پیشنهاد دادم آن را کامل‌تر و اجازه بدهند بچه‌ها خودشان کتاب‌ها را انتخاب و سپس آنها را ارزیابی کنند. درنهایت، پیشنهاد کردم این ایده را در کل شهرستان اجرا و پس از پایان طرح، یک کتاب را به‌عنوان کتاب برگزیده بچه‌ها در شهر خود معرفی کنند.
ابتدا قرار بود این برنامه فقط در سطح مدارس شهرهای نامزد اولیه انتخاب پایتخت کتاب برگزار شود. این طرح در رایزنی با آموزش‌وپرورش هم موردپسند واقع شد اما چون آنها برای بررسی طرح به زمان بیشتری نیاز داشتند و ما از برنامه‌های پایتخت کتاب عقب می‌افتادیم، به این نتیجه رسیدیم که طرح را از حالت صرف آموزش‌و‌پرورشی بیرون بیاوریم.
از همان ابتدا، همین نام به آن اطلاق شده بود؟
در آن زمان هنوز نام «باشگاه کتابخوانی» به میان نیامده بود و عنوان «گروه‌های کتابخوانی کودک و نوجوان» را به این طرح اطلاق کرده بودیم؛ بنابراین فقط محدود به آموزش‌وپرورش نمی‌شد و علاوه‌بر مدارس، کتابخانه‌های نهاد کتابخانه‌های عمومی، کانون پرورش فکری، شهرداری‌ها، مؤسسات مربوط به بهزیستی، مساجد، پایگاه‌های مقاومت بسیج، مجتمع‎های مسکونی، جمع‌های فامیلی و هرجایی که امکان جمع‌شدن حداقل ۱۲ کودک یا نوجوان وجود دارد و یک بزرگ‌تر روی آن نظارت می‌کند را شامل می‌شد.
این برنامه را چگونه به شهرهای نامزد پایتخت کتابخوانی معرفی کردید؟
برای اجرای این طرح، به ۱۵ شهر نامزد اولیه پایتخت کتابخوانی نامه زدیم و اعلام کردیم که امکان برگزاری این طرح را در پنج شهر داریم، سپس امکاناتی را برای اجرای آن تعریف کرده و اعلام کردیم، هر شهری که بتواند این امکانات را فراهم کند، می‌تواند در این طرح مشارکت کند. خوشبختانه در مرحله اول، ۱۴ شهر بوشهر، خورموج، یزد، نیشابور، شهر ری، شهرکرد، اصفهان، تبریز، سبزوار، کاشان، رامهرمز، دزفول، اهواز و گنبدکاووس برای اجرای طرح، اعلام آمادگی کردند و شهر کرمان نیز بعدا به آنها پیوست. از آنجا که همه این شهرها پذیرفته بودند امکانات مورد نظر ما را فراهم کنند، نتوانستیم هیچ شهری را از این طرح حذف کنیم.
درحال‌حاضر، قرار است چند باشگاه در این جام شرکت کنند و چه امکاناتی برای آنها فراهم شده است؟
درحال‌حاضر، هزار و ۵۰۰ باشگاه با حدود ۱۸هزار عضو در این شهرها تشکیل شده است. مطابق تعریف ما، حتما باید افراد آموزش‌دیده‌ای، باشگاه‌ها را تشکیل می‌دادند؛ بنابراین باید افرادی را در این شهرها آموزش می‌دادیم و اولین کار این بود که در هر شهر، بین ۲۰ تا ۳۰ نفر را ثبت‌نام کنند و با این دید در کلاس‌های آموزشی شرکت کنند که بعدا باشگاه کتابخوانی تشکیل بدهند. قرار شد ما برای هر شهر، سه مربی یا تسهیلگر بفرستیم که امکان اسکان آنها باید در هر شهر و امکانات برگزاری کلاس‌ها فراهم می‌شد و هر شهر تضمین می‌داد که در چارچوب برنامه «جام باشگاه‌های کتابخوانی کودکان و نوجوانان» براساس روش‌ها و شیوه‌نامه‌هایی که ارائه می‌شود، مشارکت کنند.
سرفصل‌های این دوره‌های آموزشی چگونه و با توجه به چه معیارهایی تعیین شد؟
این سرفصل‌ها براساس تجربه کارگاه‌های آموزشی در ایران و کشورهای دیگر به‌ویژه کارگاه‌های مختلف یونیسف و با همکاری نهادهای غیردولتی حوزه کتاب کودک و نوجوان، به‌ویژه انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، انجمن حامی، گروه لاک‌پشت پرنده، شورای کتاب کودک، خانه کتابدار، سازمان جهک و گروه‌های دیگر با محوریت کانون توسعه فرهنگی طراحی شده است. ما دوره‌ای به مدت حداقل ۱۶ ساعت طراحی کردیم و سپس از ۲۰ نفر از نویسندگان کودک و نوجوان و مروجان کتاب کودک و نوجوان خواستیم به‌عنوان مربی در این دوره‌ها شرکت کنند.
در این دوره‌ها درباره کودک و ویژگی‌های کودک، ادبیات کودک چیست، کتاب کودک چیست، شیوه‌های ترویج کتابخوانی، چگونگی راه‌اندازی یک باشگاه و چگونگی استمرار آن بحث شده است. همچنین درباره نوع حمایت از اعضای باشگاه و مستندسازی هم بحث‌هایی شده و آموزش داده شده است.
قرار است در این جام چه اتفاقاتی بیفتد و برگزیدگان چگونه معرفی خواهند شد؟
چند کار باید در این باشگاه‌ها اتفاق می‌افتاد؛ نخست اینکه همه بچه‌ها باید به کتابفروشی‎ می‌رفتند و کتاب انتخاب می‌کردند و کتاب‌ها هم نباید تکراری ‎بود تا بتوانند آنها را با هم مبادله و درباره آنها گفت‌وگو کرده و بهترین کتاب را در هر باشگاه، انتخاب کنند. الزام دیگر این بود که به نویسنده‌هایی که از کتاب‌های آنها خوششان آمده، نامه بنویسند و درباره کتاب‌هایی که دوست داشته‌اند، فیلم‌های یک‌دقیقه‌ای با تلفن همراه بسازند و در آنها، کتاب‌ها را معرفی کنند. درواقع، در ذیل این طرح، پنج مسابقه انتخاب بهترین شهر به‌خاطر مجموع فعالیت‌ها، بهترین باشگاه کتابخوانی کشور، بهترین فیلم مستند موبایلی، بهترین کتاب و بهترین نامه به نویسندگان برگزار می‌شود و در مراسم اختتامیه‌ای که در اسفند سال جاری برگزار خواهد شد، ۱۵ باشگاه برگزیده از ۱۵ شهر، در تهران رقابت خواهند کرد تا بهترین باشگاه و برگزیدگان سایر بخش‌های جام باشگاه‌ها، معرفی شوند.
در اهداف برگزاری این طرح به ترویج کتابخوانی فعال اشاره شده است؛ چه راهکارهایی برای رسیدن به این هدف وجود دارد؟
با اجرای این طرح، قصد داریم سه کار را انجام دهیم: اول اینکه خود بچه‌ها به کتابفروشی‌ها بروند و کتاب انتخاب کنند چون تقریبا ۸۰ درصد بچه‌ها برای انتخاب کتاب به کتابفروشی نمی‌روند. دوم اینکه بحث‌‌کردن درباره کتاب‌‌ها انجام شود و سوم اینکه خواندن گروهی اتفاق بیفتد. فکر می‌کنم با انجام این کارها، ترویج کتابخوانی محقق می‌شود.
فهرست کتاب‌هایی که از سوی کودکان و نوجوانان انتخاب می‌شود، چگونه شکل گرفته است؟
چالش بزرگ ما در این طرح، این بود که بچه‌ها چگونه باید کتاب‌های خوبی را انتخاب کنند؛ بنابراین ما به سراغ همه نهادهایی رفتیم که کتاب، انتخاب می‌کنند؛ کتابنامه رشد آموزش‌و‌پرورش، کانون پرورش فکری، جایزه شهید غنی‌پور، لاک‌پشت پرنده، شورای کتاب کودک، کتاب سال جمهوری اسلامی، کتاب فصل (تا زمانی‌که هنوز برگزار می‌شد) و جایزه پروین اعتصامی. همه فهرست‌های پنج‌سال اخیر را جمع کردیم و با مرور آنها، یک فهرست حدود ۶۰۰تایی تهیه کردیم که به تفکیک مقاطع تحصیلی در اختیار باشگاه‌ها، کتابفروشی‌ها و خانه کتاب قرار گرفت.
برای این فهرست، ۵۰ درصد تخفیف در نظر گرفته شده است و بچه‌های مناطق مرفه‌تر می‌توانند تخفیف خود را به بچه‌هایی هدیه کنند که توان مالی کمتری دارند. دراین‌زمینه با شهرداری‌ها و نهادهای خیریه هم هماهنگی‌هایی انجام شده است تا به کودکانی که توان مالی ندارند، کمک شود.
امیدواریم در سال آینده، بتوان تعداد شهرهای شرکت‌کننده در جام باشگاه‌های کتابخوانی را بالاتر برد اما به نظرم، امکان شرکت همه شهرهای کشور در این طرح، فعلا دور از دسترس است چون می‌خواهیم کیفیت کار بالا باشد؛ بنابراین فعلا به کمیت شهرها فکر نمی‌کنیم.
درباره اثرگذاری این طرح بر کتابخوانی کودکان و نوجوانان، بررسی‌‌ای انجام شده است؟
الان برای ارزیابی زود است اما حتما باید ارزیابی شود. مشخص است که همه این هزار و ۵۰۰ باشگاه موفق نخواهند بود و این امری طبیعی است اما برنامه به‌گونه‌ای طراحی شده که اگر مدیریت شود، موفقیت آن دور از دسترس نیست.

حضور شهر‌ها در طرح پایتخت کتاب ایران نمایشی نیست

عبدالمهدی مستکین با بیان این‌که انتخاب پایتخت کتاب ایران برگرفته از ایده‌ی پایتخت جهانی کتاب سازمان یونسکو است گفت: نکته مثبت طرح انتخاب پایتخت کتاب ایران این است که یک فرایند است. این‌طور نیست که فقط به‌صورت نمایشی در جشنواه پایتخت کتاب شرکت کنند. بلکه باید برنامه عملیاتی فازبندی‌شده ارائه شود.

عبدالمهدی مستکین با بیان این‌که انتخاب پایتخت کتاب ایران برگرفته از ایده‌ی پایتخت جهانی کتاب سازمان یونسکو است گفت: نکته مثبت طرح انتخاب پایتخت کتاب ایران این است که یک فرایند است. این‌طور نیست که فقط به‌صورت نمایشی در جشنواه پایتخت کتاب شرکت کنند. بلکه باید برنامه عملیاتی فازبندی‌شده ارائه شود.

به گزارش گروه فرهنگی آنا و به نقل از ستاد اطلاع‌رسانی رویداد‌های ترویج کتاب‌خوانی، عبدالمهدی مستکین، مدیر گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو در ایران، با اعلام این مطلب به ستاد خبری سومین دوره انتخاب پایتخت کتاب ایران گفت: «بر همین بنیاد انتخاب پایتخت کتاب ایران را به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه ترویج کتابخوانی پیشنهاد برگزاری جشنواره انتخاب پایتخت کتاب ایران را ارائه کردیم که تا کنون دو دوره آن برگزار شده و دوره سوم در اسفند ماه سال جاری برگزار خواهد شد.»

وی درباره فعالیت‌های گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو در نزدیک‌سازی معیارهای انتخاب پایتخت کتاب ایران به معیارهای انتخاب پایتخت جهانی کتاب گفت: «ما معیارهای مورد نظر سازمان یونسکو درباره انتخاب پایتخت جهانی کتاب را ترجمه کردیم و در اختیار دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی فرهنگ و کتابخوانی معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دادیم. تلاش ما این است که با ارائه این معیارها و اجرایی‌شدن آنها در شهرهای نامزد پایتخت کتاب ایران، به سوی توسعه پایدار بر پایه معیارهای جهانی حرکت کنیم.»

مستکین با اشاره به این نکته که در اولین دوره انتخاب پایتخت کتاب ایران ۶۰ شهر در طرح انتخاب پایتخت کتاب شرکت کرده بودند، گفت: «در دوره دوم با جهش عجیبی روبه‌رو شدیم و تعداد این شهرها به ۹۹ شهر رسید. اکنون در دوره سوم، این جشنواره کاملاً جا افتاده و شهرها و روستاهای کشور پیگیر آن هستند و به نظر می‌رسد که بذر خوبی در راه ترویج کتابخوانی در زمین فرهنگ ایران پاشیده شده باشد.»

وی با اشاره به هماهنگی بین دستگاه‌های مختلف برای اجرای پرشور این انتخاب گفت: «فکر می‌کنم در ۵ سال آینده در ایران شاهد جهشی در فرهنگ کتابخوانی باشیم.»

مدیر گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو در ایران در پاسخ به این سؤال که بومی‌سازی معیارهای یونسکو در انتخاب پایتخت جهانی کتاب، در کشور ما تا چه حد موفق عمل کرده است، گفت: «یکی از اهداف سازمان یونسکو این است که هر دیار، هر خرده‌فرهنگ و تنوع زیستی بر بنیان هویت خود عمل کنند. بنابراین بسیار استقبال می‌کنیم از اینکه یک روستا یا شهر، میراث، هویت و آیین‌های خود را حفظ کند. در ترویج فرهنگ کتابخوانی، هر روستا یا شهر با یک رویکرد مطالعه می‌کند و تشویق می‌شود که عناصر فرهنگی مختص خود را در عرصه ملی و بین‌المللی ارائه بدهد و دیگر شهرهای کشور، در معرض آشنایی با مفاهیم فرهنگی روستاها و شهرهای دیگر قرار بگیرند.»

وی درباره اینکه برای ادامه‌داربودن فعالیت‌های ترویج کتابخوانی در شهرهایی که به‌عنوان پایتخت کتاب ایران انتخاب شده و می‌شوند، چه تضمینی وجود دارد، گفت: «نکته مثبت این برنامه این است که یک فرایند است. این‌طور نیست که فقط به‌صورت نمایشی در جشنواه پایتخت کتاب شرکت کنند. بلکه باید برنامه عملیاتی فازبندی‌شده ارائه شود که کارگاه‌ها، سمینارها و برنامه‌های یک سال را معرفی کند. لذا بعد اجرایی و عملیاتی آن خیلی مهم است و طرح‌ها انتزاعی نیست. اگر به ده روستای برگزیده سال گذشته و بیست روستای برگزیده امسال مراجعه کنید، به‌عینه می‎بینید که این برنامه‌های ترویجی به کل روستا سرایت کرده و از دل آن، ایده‌های جدیدی برای ترویج کتابخوانی سر برآورده است که از سوی سازمان یونسکو نیز به آن توجه شده است.»

عضو شورای برگزاری جشنواره پایتخت کتاب ایران، درباره نقش گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو در سازوکار برگزاری این جشنواره گفت: «ما معیارهای یونسکو را آماده می‌کنیم و در نشست‌های مختلفی که دراین‌باره برگزار می‌شود، تلاش می‌کنیم فاصله‌های انتخاب در این جشنواره را با معیارهای یونسکو کمتر کنیم تا با علم روز دنیا مطابقت داشته باشد. ما همچنین در پی آن هستیم که بدانیم در کشورهای دیگر از چه روش‌هایی برای گسترش کتابخوانی استفاده می‌شود تا در گروه فرهنگ کمیسیون ملی یونسکو آنها را برای استفاده در کشور بومی‌سازی کنیم.»

مستکین با اشاره به برگزاری کارگاه‌های آموزشی ترویج کتابخوانی توسط گروه فرهنگ این کمیسیون گفت: «بالغ بر ۲۰ کارگاه آموزشی در استان‌های مختلف برگزار کرده‌ایم که هدف آن، ترویج کتابخوانی و آشنایی با آخرین روش‌ها در این زمینه است. ما پایتخت‌نشینی نکرده‌ایم، بلکه ایران‎نوردی کرده‌ایم تا مفاهیم توسعه پایدار حوزه کتابخوانی را ارائه کنیم و در این راه، با استقبال بی‌نظیری روبه‌رو شده‌ایم.»

وی در پاسخ به این پرسش که آیا این فعالیت‌ها در سازمان یونسکو نیز بازتابی داشته است، می‌گوید: «ما در این زمینه دو کار را انجام نمی‌دهیم؛ اول اینکه شتاب نمی‌کنیم و دوم اینکه آمار کمّی نمی‌دهیم. خیلی راحت بگویم: ما در زمینه ترویج فرهنگ کتابخوانی هنوز دوران کودکی و چه‌بسا جنینی را طی می‌کنیم! عناصر مختلفی مانند وضعیت معیشتی و نظام کنکورمحور آموزش و پرورش در این مسئله دخیل‌اند. تا نیازهای اولیه معیشتی برطرف نشود، نیاز ثانویه که فرهنگ و هنر و کتابخوانی است، به‌سامان نمی‌شود.»

او درباره اصلاح ساختار کنکورمحور آموزش و پرورش نیز گفت: «اگر بخواهیم به آینده فرهنگ ایرانی امیدوار باشیم، بهترین کار برداشتن کنکور است. پای این دیو کنکور به مهدکودک‌ها و دبستان‌ها هم باز شده است. ما، کودکی را که باید در طبیعت بگردد تا خلاقیتش شکل بگیرد، در حصار تنگ کنکور محصور کرده‌ایم. در چنین شرایطی، فاصله ما با معیارهای جهانی در زمینه ترویج کتابخوانی نیز بسیار زیاد است.»

مستکین افزود: «ما در کمیسیون ملی یونسکو می‌دانیم که نبض کتاب در کشور ما، نبض درست و به‌سامانی نیست. بنابراین باید در جهت رایزنی برای حذف نظام کنکورمحور گام برداریم. هدف ما این است که در زمینه ترویج کتابخوانی، توسعه پایدار اتفاق بیفتد.»

سومین دوره انتخاب پایتخت کتاب ایران، اسفند ماه سال جاری برگزار خواهد شد. پیش از این شهرهای اهواز و نیشابور به‌عنوان پایتخت کتاب ایران معرفی شده‌اند.

زنگ آغاز هفته کتاب از پایتخت کتاب ایران/جشن تولد جام باشگاه‌های کتاب برگزار شد

به گزارش ستاد اطلاع‌رسانی پایتخت کتاب ایران، جمعی از شاعران و نویسندگان در نمایشگاه کتاب نیشابور دومین پایتخت کتاب ایران حضور یافتند. بر اساس این گزارش، روز پنجشنبه بیستم آبان‌ماه حمیدرضا شاه‌آبادی نویسنده و ساره دستاران شاعر و روزنامه‌نگار با حضور در نمایشگاه کتاب نیشابور با مخاطبان ادبیات دیدار و گفت‌وگو کردند. همچنین صبح روز جمعه ۲۱ آبان‌ماه علی‌اصغر سیدآبادی، نویسنده و پژوهشگربا حضور در نمایشگاه کتاب با مخاطبان ادبیات دیدار و گفت‌وگو کرد. همچنین میزگردی با حضور محمود برآبادی، حاج نصرالله، حدیث غلامی، مریم محمدخانی  و فرمهرمنجزی برگزار و درباره انتخاب کتاب برای کودکان و نوجوانان بحث و تبادل نظر شد. در روزهای قبل نیز علی شروقی، حسن محمودی ومحسن هجری میهمان نمایشگاه کتاب نیشابور، دومین پایتخت کتاب ایران بودند.

با حضور سیدعباس صالحی معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در نیشابور دومین پایتخت کتاب ایران، بیست‌و چهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران آغاز به کار کرد. همچنین در این برنامه جام باشگاه‌های کتابخوانی کودک و نوجوان فعالیتش را آغاز کرد.
سیدعباس صالحی معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این مراسم گفت: ما به دلیل دو رویداد مهم در نیشابور هستیم. نخستین رویداد، به صدا درآوردن زنگ هفته کتاب از پایتخت کتاب ایران است. از امروز هفته کتاب به‌عنوان دومین رویداد مهم کتاب، بعد از نمایشگاه کتاب تهران، کارش را آغاز می‌کند. در این دوره از هفته کتاب هم برنامه‌های متعددی برای ترویج کتابخوانی در کشور انجام می‌شود. یکی از برنامه‌های مهم این دوره از هفته کتاب، آغاز فعالیت جام باشگاه‌های کتابخوانی کودک و نوجوان است.
معاون فرهنگی وزارت ارشاد اسلامی تصریح کرد: ایده راه‌اندازی جام باشگاه‌های کتابخوانی کودک و نوجوان از برنامه‌های پیشنهادی نیشابور به‌عنوان پایتخت کتاب شکل گرفت. دوماه از شکل‌گیری فعالیت این باشگاه‌ها در نیشابور و ۱۵ شهر دیگر راه یافته به مرحله نهایی رویداد پایتخت کتاب ایران می‌گذرد و کارگاه‌های متعدد آموزشی برای مربیان این باشگاه‌ها برگزار شده است.
او یادآور شد: در حال حاضر بیش از ۱۵۰۰ باشگاه کتابخوانی با ۱۸ هزار عضو در ۱۶ شهر کشور تشکیل شده است. نیشابور با ۱۵۰ باشگاه و ۱۸۰۰ عضو سهم ۱۰ درصدی از باشگاه‌های کتابخوانی را دارد.
صالحی با اشاره به تجربه برگزاری طرح انتخاب پایتخت کتاب ایران و جشنواره روستاهای دوستدار کتاب در گسترش رقابت ترویج کتابخوانی و افزایش مشارکت مردمی در ترویج کتاب تصریح کرد: انتظار می‌رود با برگزاری جام باشگاه‌های کتابخوانی شاهد رونق و افزایش بیش‌تر کتابخوانی باشیم.
وی همچنین گفت: انتظار داریم طی یک سال آینده این باشگاه‌های کتابخوانی در یکصد شهر کشور تشکیل شود و از طریق این ایده صدها هزار نفر از کودکان و نوجوان‌ها به کتابخوانی تشویق و ترغیب شوند و در آینده شاهد نهادینه شدن کتابخوانی در ایران باشیم.
بر اساس این گزارش همزمان با افتتاح جام باشگاه‌های کتاب در دومین پایتخت کتاب ایران، آغاز فعالیت‌های باشگاه‌های کتابخوانی در ۱۵ شهر دیگر ایران جشن گرفته می‌شود و گروه‌های متعدد کودکان و نوجوانان عضو گروه‌های کتابخوانی در رقابت با یکدیگر در سطح مدارس، شهرستان و استان و ملی در نهایت گروه‌های برگزیده جام باشگاه کتابخوانی معرفی و قدردانی می‌شوند. استمرار آموزش، تشویق و هدایت کودکان به کتاب و کتابخوانی از اهداف برگزاری جام باشگاه‌های کتابخوانی کودک و نوجوان است.
همچنین با حضور سیدعباس صالحی معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و علی‌اصغر سیدآبادی و عباس کرخی سرپرست ارشاد نیشابور از شعار هفته کتاب رونمایی شد. در این برنامه همچنین سیدعباس صالحی به پاس حمایت‌هایش از نیشابور به‌عنوان پایتخت کتاب ایران به‌عنوان شهروند افتخاری نیشابور معرفی و نشان سیمرغ به وی اهدا شد. همچنین در این برنامه شماری از مسئولان محلی نیشابور و مدیران استان خراسان رضوی حضور داشتند.

یزد با بیش از ۵۰ باشگاه به ثبت رسیده تا کنون + آپدیت: ۱۵۰ باشگاه

با همکاری برخی تشکل‌های غیردولتی و دستگاه‌های فرهنگی در یزد باشگاه‌های کتاب‌خوانی راه‌اندازی می‌‌شود.
احمد طالبی رئیس امور فرهنگی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی یزد طی نشستی با معاون آموزش‌وپرورش و مدیران کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان یزد، گفت: باشگاه‌های کتاب‌خوانی کودک و نوجوان باهدف ارتقای سطح مطالعه در جامعه و تأکید بر اختصاص جایگاه خرید کتاب در سبد خانوار برنامه‌ریزی شده است.
وی افزود: امسال به‌صورت آزمایشی در ١۵ شهر نامزد پایتخت کتاب ایران، جشنواره باشگاه‌های کتاب‌خوانی کودک و نوجوان برگزار می‌شود که استان یزد همه در این خصوص به‌طورجدی ورود کرده است.
طالبی ادامه داد: این جشنواره یکی از دستاوردهای طرح انتخاب و معرفی پایتخت کتاب ایران است و بر اساس این طرح حداقل هر ١٢تا ١۵ کودک یا نوجوان یک باشگاه کتاب‌خوانی تشکیل می‌دهند که این باشگاه‌ها می‌تواند در کتابخانه‌ها، مدارس، مراکز کانون، فرهنگ‌سرا، مجتمع‌های مسکونی و … تشکیل شود.
وی اظهار کرد: وقتی این باشگاه‌ها تشکیل و در دبیرخانه مرکزی ثبت‌نام شد از سوی دبیرخانه کتاب‌هایی مختص این باشگاه به کتاب‌فروشی شهرهای موردنظر ایران ارسال می‌شود و اعضای باشگاه‌ها به کتاب‌فروشی مراجعه و کتاب‌ها را با تخفیف بالای ۵۰ درصد خریداری و پس از مطالعه نظرات خود را در قالب نقد و پیشنهاد به نویسنده کتاب نوشته و از نگاه خود کتاب برتر را انتخاب می‌کنند.
وی هدف از این کار را کمک به افزایش سرانه مطالعه میان کودکان و نوجوانان دانست و گفت: ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی، ارتباط بین اهل‌قلم و کودکان و نوجوانان، افزایش توان بحث و قدرت تحلیل و تفکر انتقادی در کودکان و نوجوانان و گسترش فرهنگ همکاری و مشارکت در انجام کار گروهی از دیگر اهداف این برنامه است.

گفتنی است که یزد تا زمان نگارش این خبر ۵۱ باشگاه کتاب‌خوانی به ثبت رسانده و جریان ثبت نام همچنان ادامه دارد.

آپدیت صبح چهارشنبه ۵ آبان ۱۳۹۵: تعداد باشگاه‌های یزد از مرز ۱۵۰ باشگاه گذشت.

افتتاح اولین باشگاه توسط یک دانش‌آموز

به گزارش روابط عمومی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان دشتی، در این آیین مدیر آموزش و پرورش شهرستان دشتی گفت: جای خوشبختی است که کتاب خوانی امروز در مدارس از دغدغه های اصلی معلمین و دانش آموزان شده است.

احمد طیبیان مجرد افزود: برگزاری جشنواره باشگاههای کتاب خوانی کودک و نوجوان اقدام خوبی در توسعه کتاب خوانی و مشارکت دانش آموزان می باشد.

وی ادامه داد: از این که شکیبا زارعی دانش آموز پایه چهارم که از کودکان نقال و شاهنامه خوان خورموجی است کتابخانه شخصی خود را به مدرسه اهدا می کند و اولین باشگاه کتاب خوانی را راه می اندازد سپاس گزارم.

طیبیان یادآور شد: از مدیر خلاق دبستان شهید آستروتین خانم آستروتین و کادر آموزشی و مدیریتی این دبستان در توجه به مقوله کتاب سپاسگزارم.

سرپرست اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان دشتی نیز گفت: پس از برگزاری جشنواره کتاب خوانی کودک و نوجوان کارگروه های باشگاههای کتاب تشکیل دادیم و خوشبختانه حمایت مدیریت آموزش و پرورش به کمیت و کیفیت باشگاهها خواهد افزود.

حمید زارعی اضافه کرد: ایجاد اولین باشگاه کتاب توسط یک دانش آموز و اهدای کتاب خانه شخصی خود به مدرسه کار ارزنده و قابل تحسینی است.

وی تصریح کرد: کودکان‌ و نوجوانان‌ با کتاب‌ در حقیقت‌ درهای‌ سعادت‌ و خوش‌بختی‌ را به‌ روی‌ خود می‌گشایند تا در مسیر ترقی‌ و پیشرفت‌ گام‌ بردارند.

شکیبا زارعی نیز با اشاره به هدف خود از این اقدام بیان داشت: پدر و مادر من همیشه مشوق اصلی من برای خواندن کتاب بوده اند و بهترین ثروت من کتاب بوده است.

وی خاطرنشان کرد: بعد از قرآن والدین مرا ابتدا با شاهنامه آشنا کردند و از آن جا که متن اصلی شاهنامه برای من سنگین بود شاهنامه منثور در اختیارم قرار دادند.

زارعی افزود: از سه سال پیش نیز آموزش نقالی را زیر نظر استادانم طوبی شیرکانی و سپس فاطمه حسینی آغاز کردم که از تلاشهای آنان بی نهایت سپاسگزارم.

وی ادامه داد: باشگاه کتابم را به روح عموی شهیدم ابراهیم زارعی و اولین شهید استان در دوران دفاع مقدس شهید آستروتین که مدرسه محل تحصیلم به نام آن است تقدیم می کنم.

شایان ذکر است شکیبا زارعی دانش آموز پایه چهارم دبستان شهید آستروتین خورموج است.

شهرستان ری به جام باشگاه‌های کتاب‌خوانی کودک و نوجوان پیوست

۴۰۹۷۷۳_orig

به گزارش روابط عمومی اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ری، «هادی تمهیدی» معاون سیاسی و انتظامی فرمانداری ویژه شهرستان ری در این نشست اظهار داشت: فرهنگ کتابخوانی و اختصاص زمان ویژه مطالعه، مظلوم ترین و مغفول ترین بخش زندگی روزمره ماست.

وی گفت: برگزاری جشنواره باشگاه های کتابخوانی کودک و نوجوان با هدف ارتقای سطح مطالعه در جامعه و تاکید بر اختصاص جایگاه خرید کتاب در سبد خانوار است.

معاون سیاسی و انتظامی فرمانداری ویژه شهرستان ری تاکید کرد: بخش عمده ای از جامعه ما فرصت محدودی برای کتابخوانی دارند و اجرای برنامه های ویژه برای توسعه کتابخوانی برای اقشار محتلف، به عنوان یک ضرورت مطرح است.

«هادی تمهیدی» افزود: دستگاه های فرهنگی باید تمام امکانات و ظرفیت خود را برای ترویج فرهنگ مطالعه به خدمت بگیرند و از این فرصت فراهم شده، نهایت استفاده را ببرند.

«سید محمد موسوی» رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ری نیز در این نشست با اشاره اینکه شهرستان ری در سال گذشته نامزد اصلی پایتخت کتاب ایران بود، اظهار داشت: امسال به صورت آزمایشی در ١۵ شهر نامزد پایتخت کتاب ایران، جشنواره باشگاه‌های کتاب‌خوانی کودک و نوجوان برگزار می‌شود.

وی افزود: این جشنواره یکی از دستاوردهای طرح انتخاب و معرفی پایتخت کتاب ایران است و بر اساس این طرح حداقل هر ١٢تا ١۵ کودک یا نوجوان یک باشگاه کتاب‌خوانی تشکیل می‌دهند که این باشگاه‌ها می‌تواند در کتابخانه‌ها، مدارس، مراکز کانون، فرهنگ‌سرا، مجتمع‌های مسکونی و … تشکیل شود.

وی اظهار کرد: وقتی این باشگاه‌ها تشکیل و در دبیرخانه مرکزی ثبت‌نام شد از سوی دبیرخانه کتاب‌هایی مختص این باشگاه به کتاب‌فروشی شهرهای مورد نظر ایران ارسال می‌شود و اعضای باشگاه‌ها به کتاب فروشی مراجعه و کتاب‌ها را با تخفیف بالای ٧٠درصد خریداری و پس از مطالعه نظرات خود را در قالب نقد و پیشنهاد به نویسنده کتاب نوشته و از نگاه خود کتاب برتر را انتخاب می کنند.

وی هدف از این کار را کمک به افزایش سرانه مطالعه میان کودکان و نوجوانان دانست و گفت: ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی، ارتباط بین اهل قلم و کودکان و نوجوانان، افزایش توان بحث و قدرت تحلیل و تفکر انتقادی در کودکان و نوجوانان و گسترش فرهنگ همکاری و مشارکت در انجام کار گروهی از دیگر اهداف این برنامه است.