محبوبه نجف خانی: متولیانی که کتاب کودک و نوجوان را نمی شناسند

از سلسه یادداشت های ترویج کتابخوانی در روزنامه وقایع اتفاقیه

محبوبه نجف‌خانی؛ مترجم و مروج کتابخوانی: فعالان ادبیات کودک و نوجوان، سال‌هاست سخن از این می‌گویند که کار ترویج کتابخوانی را باید از آموزش‌وپرورش آغاز کرد. انجمن نویسندگان کودک و نوجوان سال‌هاست در‌این‌زمینه تلاش می‌کند و امسال هم از آغاز هفته کتاب تا پایان هفته اول آذر، ۷۰ نفر از اعضای انجمن، در ۷۰ مدرسه در سراسر کشور در طرح «دیدار با یار مهربان» شرکت کردند و در کنار کتابخوانی برای بچه‌ها و شرکت در جلسات پرسش و پاسخ، برای آنها درباره نویسندگی صحبت کردند. طرح دیگری که انجمن برای آن تأمین بودجه کرد، خرید صد هزار تومان کتاب‌ از سوی نویسندگان و مترجمان و اهدای آنها به مدارس بود اما متأسفانه بیشتر مدارسی که در اجرای این طرح‌ها همکاری کردند، از مدارس غیرانتفاعی بودند و از سوی مدارس دولتی، همکاری خوبی را شاهد نبودیم. در بیشتر کشورهای توسعه‌یافته دنیا، کلوب‌های کتاب – که اغلب به‌صورت خودجوش تشکیل می‌شوند- پس از نظام آموزشی، نقش ترویج کتابخوانی را برعهده دارند. خانواده‌ها در همه‌جای دنیا، راه‌های نزدیک را برای بچه‌‎ها بیشتر می‌پسندند؛ بنابراین در کشورهای غربی، بیشتر کلوب‎های کتاب در مدارس ایجاد می‌شوند. کتابخانه‌های مدارس آنها فعال است و کتابداران فقط نقش نگهبان کتاب را ندارند و بهترین‌های نشر را برای بچه‌ها خریداری می‌کنند. این کتابداران با یکدیگر در ارتباط هستند، کودکان در داوری کتاب‌ها شرکت کرده و کتاب برگزیده خود را انتخاب می‌کنند اما در ایران متأسفانه به‌جز طرح «جام باشگاه‌های کتابخوانی کودکان و نوجوانان» که امسال برای اولین‌بار اجرا می‌شود، کمتر شاهد رشد و توسعه کلوب‌های کتاب بوده‌ایم. ازسوی‌دیگر، تجهیز کتابخانه‌ها هم مقوله‌ای بوده که سال‌هاست در کشور ما درباره آن صحبت می‌شود اما در عمل برای ترویج کتابخوانی، به‌ویژه در میان کودکان و نوجوانان، گام مهمی برداشته نمی‌شود چون کسانی که برای بچه‌ها کتاب انتخاب می‌کنند، عموما کتاب کودک و نوجوان را خوب نمی‌شناسند. در کشور ما همه‌ساله فهرست‌های خوبی همچون فهرست شورای کتاب کودک، لاک‌پشت پرنده، گوزن زرد، کانون پرورش فکری و… منتشر می‌شود که آموزش‌وپرورش می‌تواند برای تجهیز کتابخانه‌ها از آنها استفاده کند. متأسفانه فعالیت‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درزمینه ترویج کتابخوانی، بیشتر به اشخاصی بستگی دارد که در امور فرهنگی در رأس هستند. وقتی شخصی مثل علی‌اصغر سیدآبادی که نویسنده کودک و نوجوان است و دغدغه ادبیات کودک و نوجوان را دارد، بر سر کار باشد، شاهد انجام فعالیت‌های خوبی درزمینه ترویج کتابخوانی هستیم اما چون هیچ قانون، برنامه مدون و پیگیری‌ای دراین‌زمینه در کشور وجود ندارد، ممکن است با روی‌کارآمدن یک فرد دیگر، کل این برنامه‌‌های ترویجی به فراموشی سپرده شوند. طرح‎هایی مانند «جام باشگاه‌های کتابخوانی کودکان و نوجوانان» در ابتدا برای خانواده‌ها ناآشناست اما زمانی‌که ببینند کتابخوانی روی رفتار اجتماعی بچه‌ها تأثیر می‌گذارد، از ترویج آن حمایت خواهند کرد. اینشتین می‌گوید: «شخصا آن‌قدر که از کتاب‌های علمی- تخیلی، فیزیک یاد گرفته‌ام، از کتاب‌های فیزیک یاد نگرفته‌ام!» متأسفانه، بیشتر خانواده‌ها تصور می‌کنند بچه‎ها فقط باید کتاب‌های علمی بخوانند، درحالی‌که از خلال رمان‌ها می‌توانند رفتارهای صحیح اجتماعی را یاد بگیرند. بیشتر دانش‌آموزان المپیادی ما به‌ دلیل اینکه همیشه فقط به کتاب‌های درسی و علمی پرداخته‌اند، زمانی ‌که برای تحصیل به کشورهای دیگر می‌روند، درباره آداب اجتماعی هیچ نمی‌دانند. یک روحانی به نام اسماعیل آذری در مناطق جرم‌خیز کهگیلویه‌و‌بویراحمد توانسته است بچه‌ها را به کتابخوانی علاقه‌مند کند. خانواده‌ها هم وقتی تغییرات بچه‌های خود را دیده‌اند و شاهد پیشرفت آنها بوده‌اند، از فعالیت‌های ترویجی او حمایت می‌کنند. چنین حرکت‌هایی، شاید بتوان جامعه افسرده و پرخاشگر امروز را با ترویج کتابخوانی به آرامش نزدیک کرد. به امید آن روز.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *